شهرستان آستارا در شمال غربي استان گيلان واقع شده، از شمال به رودخانه «آستارا چاي» در مرز ايران و جمهوري آذربايجان، از شرق به درياي خزر، از جنوب به شهرستان

تالش و از غرب به استان اردبيل محدود مي شود. اين شهرستان در بين كوههاي پوشيده از جنگل تالش و ساحل نيلگون درياي خزراست.جاده كرانه درياي خزر از آستارا

شروع وبه بندر امام خميني ختم مي شود وبخشي از اين جاده كه از شهرستان آستارا مي گذرد به لحاظ چشم اندازهاي طبيعي بسيارزيبا و بي نظير است. آستارا كلمه اي

تالشي است كه تالشيان آنرا «هسته رو»يا «آسته رو»تلفظ مي كنند. اطلاق اين نام به اين شهر به اين دليل بوده كه سالها پيش در اين ناحيه تپه هاي شني، بركه ها، مردابها

و نيزارهايي وجود داشته كه راه رفتن در آنها مستلزم احتياط بوده و از اين لحاظ آهسته رو يا آسته رو ناميده شده و به مرور زمان پس از آنكه عده اي از اطراف اردبيل و

نواحي ديگر به اين شهر مهاجرت نمودند و در آنجا مسكن گزيدند، آن را آستارا تلفظ نمودند. چنانكه از كتب تاريخي بر مي آيد منطقه آستارا تا زمان صفويه و به خصوص

پيش از اسلام،از موقعيت خاصي برخوردار نبوده است و از ان به بعد است كه به سبب بسط تجارت و موقعيت نظامي،اهميت پيدا مي كند و در آن قلاع متعددي مي سازند.

از زمان صفويه تا زمان قاجاريه نام آستارا صرفاً به منطقه اي بين انزلي و ارس كه قسمتي از آن در حال حاضر جزو جمهوري آذربايجان است اطلاق مي شده است. در محل

فعلي آستارا، دهي به نام دهنه كنار وجود داشت كه از زمان قاجاريه به بعد به سبب صدور كالا و آمد و شد نظاميان و ارتباط ميان آذربايجان و گيلان توسعه يافته است.

آمد و شد بازرگانان و خارجيان و مسافرت تجار و ساكنين اين شهر به نقاط مختلف روسيه و ديگر ممالك اروپايي سبب گرديد تا تمدن جديد اروپا زودتر به اين شهرستان

رواج پيدا كند؛ به طوري كه همزمان با تأسيس دارالفنون در تهران، در آستارا نيز مدرسه ملي صادقيه افتتاح گرديد و در سال 1300 نيز يك مدرسه دخترانه و همچنين يك

كتابخانه و قرائتخانه داير گرديد. آستارا كه از آباديهاي قديم گيلان بوده و به زبان تركي آذري تكلم مي كنند،بعد از آذري زبانها ،اقوام گيلك و تالش بيشترين جمعيت

شهرستان را تشكيل مي دهند گفتني است يكي از ويژگيهاي معماري شهر آستارا بامهاي سفالين وزيبايش است كه چهره اي متفاوت بدان بخشيده و به همين دليل آن را شهر

بامهاي سفالي نيز ناميده اند.

-

-------- طبيعت آستارا ---------

-

آبشار لاتون

آبشار لاتون دراستان گيلان، 15کيلومتري جنوب شهرستان آستارا، شهر لوندويل روستاي کوته کومه جاي گرفته‌است. ارتفاع تقريبي آبشار لاتون 105متر است که بلحاظ بلندي، مرتفع ترين آبشار گيلان و ايران به حساب مي‌آيد.چشمه‌هاي مسير صعود آبشارفاصله از روستاي کوته کومه تا آبشار حدود 6کيلومتر است که در مدت طي اين مسافت3.5 ساعتي در حدود 750متر ارتفاع زياد مي‌شود.مسيرصعود آبشار تپه‌هايي جنگلي و بسيار زيباست که در طول مسير چشمه‌هاي فراواني با آبي خنک و نوشيدني ديده مي‌شود.انتهاي مسير نيز داراي پرتگاه‌هايي خطرناک و مرگبار است. آبشار از فاصله 500متري قابل رويت است.در مسير صعود به آبشار لاتون به روستاي قديمي آسيو شوان مي‌رسيم که تقريباً خالي از سکنه‌است. به زبان تالشي، آسيو به معني آسياب و شوان به معني کنار رودخانه مي‌باشد. در حاشيه آبشار يکي از زيباترين جنگل‌هاي متراکم بکر و دست‌نخورده گيلان با انبوهي از درختان آلو، به، گلابي، گردو، فندق و سيب وحشي وجود دارد که در 9ماه از سال سرسبزي و زيبايي خود را حفظ مي‌کند.از تنوع جانوري اطراف ابشار نيز مي‌توان به گرگ، گراز، خرس(نادر)، جوجه تيغي، اسب، گاو، و... اشاره کرد.سرچشمه آبشاراين آبشار از دامنه‌هاي شرق کوه اسپيناس سرچشمه گرفته و به رودخانه لوندويل که با طول 17کيلومتر خود نيز از کوه اسپيناس سرچشمه گرفته سرازير مي‌شود و با شيب تندي به سمت کوته کومه و لوندويل حرکت کرده و در آخر وارد درياي خزر مي‌شود.حجم آب آبشار در فصول مختلف سال متفاوت است ولي در تمام فصول آب دارد.

گردنه حيران

حيران نام روستايي است در استان گيلان است اين روستا در فاصله 203کليومتري رشت مرکز استان قرار دارد. اين روستا به دليل زيبايي طبيعي آن، به عنوان يکي از منطقه‌هاي نمونه گردشگري در ايران به شمار مي‌رود و با توجه به شرايط آب و هوايي مناسب در ساليان اخير، مورد توجه گردشگران قرار گرفته و ساخت و ساز بناهاي تفريحي و گردشگري در آن افزايش يافته‌است. از مهمترين جاذبه‌هاي گردشگري اين روستا، است که در مسير راه ارتباطي آستارا - اردبيل قرار گرفته‌است. اين گردنه که آخرين منطقه حفاظتي استان گيلان مي‌باشد، از يک طرف مشرف به کوه‌هايي است که پوشيده از جنگل‌هاي انبوه‌است و از سويي مشرف به دره‌اي نه چندان عميق که از ميان آن رود آستارا، آقچاي عبور مي‌کند اين رود تعيين کننده مرز استان گيلان ايران و کشور آذربايجان است. اين گردنه در بيشتر زمانها در زير پوششي از مه قرار دارد و از نظر طبيعي دره‌ها و کوهپايه‌هاي آن، پوشيده از گل‌ها و گياهان جنگلي و مرتعي هستند. با اين وجود اين گردنه چندان مرتفع نيست و ارتفاع بلندترين نقطه? آن از سطح آبهاي آزاد تنها حدود ????متر است؛ در واقع علت اصلي مه تقريباً دائمي گردنه حيران رطوبت درياي خزر است، نه ارتفاع زياد اين گردنه.از اين نظر نيز اهميت دارد که يکي از روستاهاي تاريخي و ييلاق بزرگترين خوانين آستارا(ساسانيان) و قشلاقهاي غربي و شمالي اين شهرستان در گذشته بوده‌است.

تله کابين حيران

اين تله کابين که در غرب روستاي ونه بين و حاجي امير آستارا قرار دارد، انتهايي ترين گردنه حيران را با طي کردن يک مسير سرسبز 1500متري به شرقي ترين نقطه پارک جنگلي فندقلوي شهرستان نمين متصل مي‌کند. اين تله کابين که با سرمايه گذاري بخش خصوصي با 12ميليارد تومان هزينه در مدت 6سال احداث شده، در هر ساعت با 30کابين 6نفره پيشرفته مي‌تواند يک هزار از گردشگران را با سرعت 6متر بر ثانيه جابجا کند. ارتفاع ايستگاه بالا دست اين تله کابين در منطقه فندقلو حدود 1730متر از سطح دريا است و طول کل مسير رفت و برگشت در فاز يک پروژه حدود سه کيلومتر مي‌باشد. اين تله کابين هم اکنون بيش از 50نفر ظرفيت اشتغالزايي دارد و موقعيت جغرافيايي آن طوري است که از شمال به قله باستاني شيندان و جمهوري آذربايجان، از غرب به پارک جنگلي فندقلو، از شرق به روستاي ونه بين و جاده اصلي آستارا به اردبيل و از جنوب به دهستان حيران و گردنه زيباي آن اشرف دارد. منطقه حيران برخوردار از جغرافياي مناسب، آب و هواي خوب و طبيعت زيبا و ديدني است و يکي از 4منطقه نمونه گردشگري شهرستان آستارا است که پيش از اين به تصويب هيئت دولت رسيده‌است، بعد از تله کابين لاهيجان و کيا کلايه لنگرود، تله کابين حيران سومين تله کابين گيلان است که به بهره برداري مي‌رسد و با استان اردبيل نيز مشترک مي‌باشد و چهارمين تله کابين گيلان در منطقه درفک رودبار با 11.5کيلومتر مسير به عنوان بزرگترين تله کابين جهان هم اکنون در حال ساخت است.

 آستاراچاي

آستاراچاي؛ رودخانه مرزي کوچکي است که شهر آستارا در ايران را از شهر آستارا در جمهوري آذربايجان جدا مي‌کند.ساحل صدف 17هکتاري سيبليساحل زيباي صدف سيبلي آستارا به لحاظ زيست محيطي يکي از پاکيزه ترين و بکرترين مناطق ساحلي درياي خزر است که هر ساله پذيراي مسافران و گردشگران زيادي از اقصي نقاط کشور و دنياست. اين ساحل در 10کيلومتري آستارا به سمت بندرانزلي واقع شده و نخستين طرح سالم سازي در درياي خزر است. وجود امکانات بازي و تفريح کودکان، جدا بودن محل شناي برادران از خواهران، وجود مسافرخانه و اتاق‌هاي استراحت در شب، پلاژهاي عرضه خدمات، اماکن نصب چادر، اکيپ امداد، نجات غريق و ماهيگيري، مجاورت با جنگل و منطقه حفاظت شده لوندويل و از همه مهمتر وجود ماموران انتظامي، محيطي امن و دلنشين براي گردشگران بوجود آورده‌است.ساحل شريعتيساحل شريعتي (به نام پيشين: مخيري)در داخل شهر کنار جاده ترانزيتي منتهي به اداره کل گمرک بندرآستارا واقع شده‌است. پارک توريستي و تفريحي شريعتي از هر لحاظ در ميان شهرهاي شمالي کشور بي‌نظير است و حضور در آن، خاطره‌اي فراموش نشدني را در ذهن دوستداران طبيعت ايجاد مي‌کند. تجهيزات ورزشي، گل کاري، درختکاري، کف سازي، مبلمان فلزي، سکوي استراحت با سنگ مرمر، شهربادي و پيست خودروهاي برقي براي کودکان و سرويس بهداشتي را از ديگر امکانات ايجاد شده در اين ساحل مي‌باشد.

باغ پرندگان

باغ پرندگان آستارا در ورودي جاده آستارا ـ رشت در زميني به مساحت يک‌هزار و 50متر مربع احداث شده‌است که در آن بالغ بر 300پرنده از 60گونه مختلف وجود دارد. از جمله پرندگان اين باغ مي‌توان به طاووس، قرقاول، طوطي، مرغ‌هاي تزييني، سرسفيد کاکلي، امپراتور، بلدرچين، کبک، بلبل، قناري، ميناي سخنگو و مرغ عشق اشاره کرد. همچنين از ميان قرقاول‌هاي مونال، فايربک، ترکاپان، سيلور، طلايي، سيون‌هو، شاهي، پرتغالي، سبز، گردن حلقه‌اي و کالج، گونه فايربک و مونال بيش از همه مورد توجه گردشگران داخلي و خارجي قرار گرفته‌است. تمام قرقاول‌هاي مذکور زينتي، خارجي و کمياب‌اند و برخي از آن‌ها مانند مونا و فايربک در گيلان و سطح کشور به‌ندرت يافت مي‌شوند. گفتني است، در هر ماه به طور متوسط حدود 50گردشگر از روسيه، جمهوري آذربايجان، اوکراين و حتي عراق از باغ پرندگان آستارا بازديد کرده، اقدام به تهيه عکس و فيلم از گونه‌هاي کمياب آن مي‌کنند.

باغ ملياين

باغ مصفا در دوره قاجاريه روبه روي گمرک احداث گرديد. کتابخانه، کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان، سالن آنفي تئاتر، وسايل بازي کودکان و سرويس بهداشتي از امکانات موجود در اين باغ مي‌باشد. اخيرا دارالقرآن و مرکز فروش کتاب کودکان در آن احداث مي‌گردد.باغ چاي عباس آباددر 2 کيلومتري جنوب غربي آستارا روستايي وجود دارد که عباس اباد ناميده مي شود. شهرت اين روستا به دليل بکربودن چشم اندازهاي ان است؛به ويژه اين روستا در کمرشکن کوه اسپيناس از رشته هاي کوه هاي تالش قرار دارد. به دليل توسعه فيزيکي شهر و افزايش ساخت وسازها،حريم شهر به اطراف اين روستا نيز کشيده شده اما مرکز آن همچنان بکر و زيبا باقي مانده است. اين روستا سرشاز شاليزارهاي حاصلخيز است و يکي از مرغوب ترين برنج نواحي اين روستا کشت مي شود.يکي از ديدني ترين قسمت هاي عباس آباد،باغي به همين نام است که تنها مرکز کشت چاي در کل شهرستان است و ده ها سال سابقه دارد.باغ چاي عباس آباد اين باغ که در دوره مظفرالدين شاه تأسيس گرديده‌است، مرکز تحقيقات وزارت جهاد کشاورزي مي‌باشد که هم اکنون در زمينه توليد انبوه نيز محصول فندق فعاليت دارد.بهشت کاکتوس‌هااين مجموعه در سال 1356ه. ش در خيابان فارابي تاسيس يافته که شامل 2200نوع کاکتوس از کشورهاي برزيل، مکزيک، پرو، بوليوي، آرژانتين و آمريکاي جنوبي مي‌باشد. پيرترين کاکتوس خاورميانه در اين مجموعه نگهداري مي‌شود.

    کوه اسپيناس

قله اسپيناس لاتونرشته کوه اسپيناس پشت تالاب استيل قرارگرفته وآبشارلاتون نيز از دامنه‌هاي آن سرچشمه مي‌گيرند.پارک جنگلي بي بي يانلوپارک جنگلي بي بي يانلو شهرستان آستارا در جريان دور دوم سفرهاي استاني هيات دولت به عنوان يکي از 61منطقه نمونه گردشگري استان گيلان اظهار داشت: اين محوطه جنگلي با يک هزار و 512هکتار وسعت ظرفيت خوبي براي استفاده در امور گردشگري کوهستان و جنگل دارد. پارک جنگلي بي بي يانلو به وسعت يک هزار و 512هکتار، جزو جنگلهاي هيرکاني غربي است که در ضلع جنوب غربي شهرستان آستارا واقع شده و فاصله آن تا آستارا پنج کيلومتر بوده و در حاشيه جاده آستارا به اردبيل واقع شده‌است. پارک مذکور داراي جاذبه‌هاي طبيعي زيبا و خاصي مي‌باشد که علاوه بر تنوع فراوان رويشگاههاي جنگلي و جانوري آن، از نظر ژئومورفولوژي (علم شناسايي اشکال ناهمواريهاي زمين) و وجود چندين دره با دامنه‌هاي پوشيده از جنگل و يالهاي نسبتاً بلند و چندين قله به عنوان سيماي ويژه و بديع، چشم انداز منحصر به فرد و جالب توجهي را ايجاد کرده‌است. 40هزار هکتار از مساحت شهرستان آستارا را مناطق جنگلي تشکيل مي‌دهد که در آن انواع گونه‌هاي جنگلي از قبيل بلوط، راش، توسکا، ممرز، نمدار، ملج، ليلکي، انجيلي، آزاد، افرا، گردو، لرگ، خرمندي، داغداغان، شيردار، گيلاس وحشي، فندق، شمشاد جنگلي، شب خسب، ون و بارانک به چشم مي‌خورد.آسيو شوان (آسياب آبي)بچه‌هاي روستاي آسيوشوانپس از کوته کومه و راه آبشار لاتون به بقاياي اين آسياب در روستاي کوچکي به همين نام برخورد مي‌کنيم. قسمت چرخ آن را سيل برده ولي سنگ‌هاي اتاق آن موجود مي‌باشد.چشمه آب گرم علي داشيچشمه آبگرم علي داشي در روستاي سرسبز گيلده قرار گرفته‌است. اين چشمه به دليل نزديکي به جادّه اصلي از طرف آستارا و گردنه حيران از رونق زيادي برخوردار بوده و همه ساله پذيراي عدّه کثيري از توريستهاي نواحي اطراف مي‌باشد. اين چشمه در پاي يک پرتگاه سنگي در محلّي به نام علي داشي در بالاي درّه گيله ده واقع شده‌است. خواص درماني آب گرم علي داشي بسيار معروف است و دردهايي همچون درد مفاصل (روماتيسم) چشم درد، دل درد، کمر درد، رفع باد و قولنج و تقويت اعصاب را شامل شده و بسياري از اين ناراحتي‌ها را درمان مي‌کند. علاوه بر خاصيّت درماني، به دليل واقع شدن در يک محيط ييلاقي و خوش منظر و خوش آب و هوا از ويژگي توريستي و تفريحي خاصّي برخوردار است. تالاب بين المللي استيلاين تالاب در 7کيلومتري شهر آستارا در حاشيه جاده آستارا به تالش قرار دارد. اهميت اکو توريستي اين تالاب از جهت نزديکي به جاده، تنوع چشم‌اندازهاي طبيعي همچون کوهستان، جنگل و مزارع و کشتزارهاي اطراف دوچندان مي‌شود. ضلع‌غربي آن پوشيده از جنگل و پوشش‌هاي سبز گياهي است و در ضلع شرقي آن درختان توسکاي شناور منظره بسيار جالب توجهي را بوجود آورده‌است که در بهار و تابستان استراحتگاه مسافران بوده و از نظر گردشگري يکي از جاذبه‌هاي مهم تلقي مي‌شود. از ويژگي‌هاي مهم اين تالاب وجود ماهيان مشهوري مانند کپور و اردک ماهي است همچنين اين تالاب طبيعي جايگاه پرندگان کمياب بوده که براي زاد و ولد از اروپاي مرکزي، ماوراي خزر و مناطق قطبي به اين منطقه مهاجرت مي‌کنند که مهم‌ترين آن چينگير نوک‌سرخ است. اين تالاب 138هکتار وسعت دارد و از مکان‌هاي گردشگرپذير استان گيلان است. وجود درختان توسکا در اين تالاب، جلوه‌اي ديدني به آن بخشيده‌است. از ويژگي‌هاي تالاب عباس آباد آستارا اين است که درختان اين تالاب به علت اينکه ريشه آنها در آب قرار دارد، همواره در پهناي تالاب جا به جا مي‌شوند و حرکت مي‌کنند. به همين علت، تالاب آستارا به تالاباستيل درختان شناور هم معروف است. (در گويش محلي به اين تالاب هستل به معناي آبگير مي گويند)از سال 1392تالاب استيل به عنوان يکي از پنج منطقه نمونه گردشگري استان گيلان شناخته شده‌است.بازار بزرگ ساحلي آستارابازار بزرگ ساحلي آستارا که در ميان مردمان بومي آستارا بساط گفته مي‌شود يکي از مهم‌ترين مراکز تجاري استان گيلان، شمال ايران، از معروف‌ترين بازارهاي ايران و از مقاصد مسافران ورودي به آستارا مي‌باشدپناهگاه حيات وحش لوندويلپناهگاه حيات وحش لوندويل بين 19.38تا 28.38عرض شمالي و 52.48تا 54.48طول شرقي و در استان گيلان و بخش لوندويل شهرستان آستارا واقع شده‌است. پناهگاه حيات وحش امير لوندويل با مساحتي بالغ بر 1074هکتار، در موقعيتي قرار دارد که از جنوب به شهر لوندويل و از شمال به شهر آستارا و از شرق به درياي خزر و از غرب به جاده آستارا به انزلي منتهي مي‌شود. اين منطقه در سال 1352به عنوان منطقه حفاظت‌شده اعلام شد و طي مصوبه شماره 63مورخ 21/5/1354شوراي عالي محيط زيست به مجموعه مناطق تحت مديريت سازمان پيوست. ارتفاع متوسط منطقه 20متر پايين‌تر از سطح درياهاي آزاد است. پناهگاه حيات وحش لوندويل داراي اقليم خيلي مرطوب و معتدل با متوسط بارندگي 1100ميلي‌متر و دماي سالانه 15درجه سانتي‌گراد است. اين منطقه نمونه‌اي منحصر به فرد از باقيمانده جنگل‌هاي جلگه‌اي هيرکاني است. حدود 1.3منطقه از برکه، آببندان و تالاب‌هاي مشجر تشکيل شده‌است. از گونه‌هاي مهم گياهي مي‌توان از ني، لويي، انار وحشي، توسکاي قشلاقي، ازگيل، لرگ، ليلکي، تمشک و غيره نام برد. اين پناهگاه شامل زيستگاه‌هاي متنوع آبي و خشکي براي جانوران است. 125گونهجانوري در منطقه شناسايي شده‌است که مهمترين آن‌ها عبارتند از روباه معمولي، گراز، سمورآبي، سياه کاکل، پري شاه رخ، درن فک، قوي فرياد کش، انواع اردک، حواصيل، گيلانشاه خالدار و درنا. پستانداران: سمورآبي، گورکن، فوک درياي خزر و شغال. پرندگان: قوي گنگ, قوي فريادکش, فيلوش, اردک سياه کاکل, اردک چشم طلايي، باکلان کوچک و بزرگ، عقاب‌ها، کاکائي‌ها، پرستوهاي دريايي، آبچليک‌ها، حواصيل‌ها، سهره‌ها، چرخ‌ريسک‌ها، گيلانشاه خالدار, پري شاهرخ، درنا و قرقاول. به عنوان مهمترين عوامل تهديد مي‌توان از وجود مجتمع 17هکتار صدف سيبلي ، 25هکتار محل جمع آوري و دفن زباله شهرستان ، مستثنيات، تغيير کاربري اراضي، تعارضات به اراضي حاشيه تالاب، چراي دام، شکار و صيد غير مجاز، تاسيسات جهانگردي و برداشت صدف نام برد.

-

 -------------- آثار تاريخي ---------------

-

اکنون قديمي ترين بناي منطقه متعلق به دوره ايلخاني بوده و تعداد ديگر از آثار دوران صفويه و قاجاريه اين بناي کهن را همراهي مي‌کنند. شايان ذکر است که بناها و آثار دوران اسلامي منطقه شهرستان آستارا اکثرا شامل قبور قديمي و بقاع و آرامگاه‌هايي هستند که در دامنه کوه‌ها و جنگل‌ها به صورت متروک و برخي بدون تاريخ و بنا واقع شده‌اند و از لحاظ فيزيکي وضعيت مناسبي ندارند.

قلعه شيندان

قلعه شيندان (به ترکي آذربايجاني: شيندان قالاسي) قلعه‌هاي تاريخي و مرتفع در مرز جمهوري آذربايجان و ايران است، که قدمتي درحدود دوهزارسال را دارا مي‌باشد. دژ و قلعه تاريخي در ارتفاع 1850متر بر فراز کوه شيندان، در جاده آستارا به اردبيل، منطقه حيران، بالاي روستاي ونبين و آنسوي مرز واقع شده‌است. قدمت آن به قبل از اسلام مي‌رسد، به معناي محل نور که در آنجا آتشکدهايي بوده‌است. از اتفاقات مهم اين قلعه به قيام حمزه خان تالش (حاکم آستارا) در عهد شاه عباس صفوي مي‌توان اشاره کرد که حاکم اردبيل مدت 9ماه آنجا را به محاصره در آورده و در نهايت حمزه خان با کشتي به شيروان متواري گشت.

دبيرستان حکيم نظامي

آستارا، شهري است با پشتوانه عميق فرهنگي؛ هر چند اطلاعات عميقي در ارتباط با باسوادترين شهر ايران وجود ندارد و اين شاخص‌ها در سال‌هاي متفاوت تغيير مي‌کند، اما قدر مسلم آن است که آستارا در استان گيلان يکي از باسوادترين مناطق شهري ايران محسوب مي‌شود و تعداد بيسوادان اين شهر بسيار اندک است. سابقه تاريخي در آستارا نيز حاکي از آن است که مردم اين شهر همواره به علم و فرهنگ علاقه مند بوده‌اند. پايه گذاري مدرسه حکيم نظامي در بيش از 100سال پيش در شهر آستارا خود حکايتي از اين عمق فرهنگ و ادب در اين شهر است. اين مدرسه در سال 1287بنيان گذاشته شده‌است، اين مدرسه در اين مدت بيش از يک قرن فرهيختگان زيادي را پرورش داده‌است. از جمله افتخارات ديگر اين مدرسه اين است که خسرو گلسرخي و نيما يوشيج، بنيانگذار شعر معاصر ايران در سال‌هاي ابتدايي 1300در اين دبيرستان تدريس کرده‌است. اين مدرسه قديمي حياطي بزرگ دارد و بامي سفالين با درب و پنجره‌هايي از چوب و همچنين شومينه‌هاي چدني، که در مجموع همه اين نمادها در کنار همديگر بيان کننده معماري سنتي و بومي اين منطقه از گيلان است. دبيرستان حکيم نظامي باتوجه به قدمت ساخت آن و ساير وجوه آن هم اکنون در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده‌است وبخش‌هاي قديمي اين دبيرستان تبديل به موزه گشته‌است و مورد حفاظت قرار دارد. چند سال پيش نيز بازسازي شده‌است. 

مدرسه سنايي سيبلي در سال 1387همانند حکيم نظامي صد ساله شد. در آستارا دو مدرسه تاريخي و مدرن ساخته شده‌است.(حکيم نظامي و مدرسه سنايي سيبلي) (رجوع به کتاب داستانهاي آسماني و سر گذشت تالشان)امامزاده ابراهيم و قاسم سيبلي از فرزندان امام موسي کاظم بوده‌اند که در 5کيلومتري آستارا - تالش واقع شده‌است. شبستان، کاروان سرا، بازار و... از ويژگيهاي خاص اين امامزاده مي‌باشد که از مجهزترين مراکز مذهبي گيلان به حساب مي‌آيد. هر ساله هزاران زائر براي زيارت و پرداخت نزورات به آنجا مي‌روند. در سال 1386ه. ش با همکاري سازمان اوقاف و کمکهاي مردمي در حال بازسازي مي‌باشد.

مدرسه شهيد مدني

قدمت ساختمان مدرسه شهيدمدني (به نام پيشين: داريوش) به بيش يک قرن مي‌رسد اما پس از خريداري ساختمان آن از مرزباني آستارا مدرسه شهيدمدني(داريوش سابق) کار خود را در جهت تعليم وتربيت دانش آموزان از سال 1319ه. ش آغاز کرد. اين مدرسه که در بدو تأسيس يکي از مراکزنظامي شهر مي بوده، پس از مدتي به يکي از مراکز مشهور آموزشي آستارا مبدل گشته و نماي ساختمان آن بسيار زيبا و منحصر به فرد مي‌باشد وتا اواسط دهه هشتاد کاربرد آموزشي داشت که بعدها در زمين مدرسه ساختمان جديدي بنا نهادند. وساختمان قديمي مدرسه درليست آثار ملي ثبت گرديد.

بقعه پيرقطب الدين

بقعه پير قطب الدين که در 3کيلومتري راه آستارا به اردبيل، داخل قبرستان روستاي باغچه سرا، روي تپهنسبتا بلند قرار گرفته‌است.اين بنا آجري که طولش بيشتر از 11و عرضش 6متراست. پيشينه بقعه پير قطب الدين به دوره قاجاريه مي‌رسد. ورودي بنا در قسمت جنوبش قرار دارد که به کفش کن هم راه پيدا مي‌کند. بقعه پير قطب الدين زيارتگاه اهالي اطراف است. داخل بقعه، سنگ مرمر سفيد رنگي به طول 122، عرض30و قطر 16سانتي متر وجود دارد.کنار در ورودي بقعه، سنگ سياه تو خالي بزرگي به صورت سنگ قبر ديده مي‌شود که نقش‌هاي زيبايي در چهار طرف آن حک شده‌است. در محوطه اطراف بقعه، تعدادي سنگ تراشيده ظريف به صورت پلکان نصب شده که سنگ قبر سياهي در قسمت کفش کن ديده مي‌شود و کتيبه‌اي دارد که متاسفانه به سبب فرسودگي، نوشته هاش خوانا نيست.بقعه شيخ تاج‌الدين محمد خيويبقعه مدفن "شيخ تاج‌الدين محمد خيوي" از اهالي مشکين شهر يا خيوه سابق است که در لمير محله شهرستان آستارا قرار دارد. بنا پلاني مربع، به اندازه 5.20در 10.5متر دارد. قسمت زيرين بنا از سنگ و قسمت‌هاي بالاتر با آجر، کار شده‌است. بالاي بقعه گنبدي آجري وجود دارد. سه سنگ قبر داخل بقعه به شيخ تاج‌الدين و يارانش تعلق دارد. روي يکي از سنگ‌ها تاريخ 732هجري و بر روي يک سنگ قبر ديگر تزيينات حکاکي شده گياهي و دو بيت شعر عربي با نام سازنده آن "استاد شرف الدين عثمان بن جمال شيرازي " حک شده‌است.بقعه سيدمحمد دوستاين آرامگاه و بقعه که اکنون زيارت اهل دل است در روستاي چلوند واقع شده متعلق به اواخر قرن هشتم ه. ق مي‌باشد. در جنگ جهاني اول يکبار توسط کشتي روسي مورد اصابت گلوله توپ قرار گرفته و قسمتي از ديوارش مخروب گشته‌است.طرق مظفريدر هشتمين سال سلطنت مظفرالدين شاه قاجار جاده‌اي شوسه از آستارا به اردبيل کشيده شد که به طرق مظفري معروف گشت. ديدني ترين قسمت اين جاده در بالاي پل زيباي بهارستان است که از چندين پيچ تند و خطرناک تشکيل گرديده و آن زمان پاسگاهي را براي حفاظت از اين مکان احداث مي‌کنند. يک کيلومتر بالاتر از آنجا چشمه‌اي از دل کوه مي‌جوشد که براي نوشيدن آب صف طولاني تشکيل مي‌شود.قلعه تک آغاجبقاياي اين قلعه که در ارتفاعات اسپيناس قرار گرفته به دوران سلاجقه مي‌رسد که تيمور لنگ در آنجا اتراق کرده و به سنجر آباد قشون برده‌است. در سال 1326ه. ش الي 1329ه. ش مرکز نور افکن مرزباني آستارا بوده‌است.

منبع :seeiran.ir